Cách trung tâm thành phố Hòa Bình khoảng 80km về phía Nam, cách trung tâm huyện Nho Quan của Ninh Bình khoảng 15km. Hang Chùa và Chùa Hang tại xã Yên Trị, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình được biết đến với những nét độc đáo của ngôi chùa cổ năm trong hang đá.

Từ xa nhìn lại ngọn núi Hang Chùa hiện lên với những cây lưu niệm xanh tốt quanh năm, con đường lát đá nhỏ uốn lượn dẫn ta lên hang động và chùa. Xưa kia hang chùa còn được gọi là Vân Quang động, còn chùa Hang được gọi là Thanh Lam Tự.

hang1

 Toàn cảnh dãy núi Hang Chùa

Tham quan, khám phá và tìm hiểu Hang Chùa nhận thấy ngay nét độc đáo trong tên gọi. Gọi là Hang chùa vì 4 động ở đây thì có tới 2 động có chùa. Vẻ đẹp của hang động không những chỉ được chùa tô điểm mà tự thân những hang động này cũng có những vẻ đẹp mà các bài ký, bài thơ của người xưa ghi trên vách đá đến nay còn nguyên giá trị. Bài ký được khắc ở đây ghi rằng: ‘‘Núi này cách phí Tây phủ thành 10 dặm, có thế cánh loan đầu phượng, phía Tây nam là núi Bích xanh trong cao vút tựa sừng hươu. Bốn năm động trời xanh sáng mát lành, thể như sáu tháng thu liền Đường đá mới tinh, vẻ núi như cười reo, khí núi càng anh linh thẩy đều thanh khiết. Người về phủ huyện khách vãng lai đều qua Yên Trị, Phú Lai chẳng ai không biết có chùa Thanh Lam và lời di truyền lại đẹp đẽ nhường bao. Vàng thiếp sơn son rờ rỡ, nét bút hào hoa như đào nở trên non, gió lành mưa móc mỹ lệ phong quang, cả núi như mừng reo, ngưỡng vọng ý tiên quân, muôn dân thừa hưởng’’. Đây là bài ký của tú tài Chu Xuân Tụng người xã Lãng Phong, vâng viết theo Đắc công phó tổng Bùi Văn Quyền, được khắc vào năm Thành Thái thứ 2 (1890). Bài ký trên bia thứ 2 cũng được khắc trên vách động có đoạn: “Một ngọn núi biệt lập cao vút có ngàn đỉnh khác quây tụ sừng sững chấn giữ, nửa núi có 4 động, trên thông ra đón ánh mặt trời, dưới ngầm quanh co như ruột dê, nhũ đá rủ hình phượng, long, lân kì dị. Trong động có bệ đá làm nơi thờ Phật

hang2

Bài thơ, bài ký khắc trên vách hang động

Điều đặc biệt hơn nữa là Hang Chùacòn là một trong 69 di chỉ khảo cổ học. Theo các nhà khảo cổ, hang Chùa là di tích khảo cổ “Văn hoá Hoà Bình”. Trong hang 2 và hang 3 người ta đã tìm thấy các trầm tích hoá thạch thức ăn của người xưa như vỏ sò, mảnh công cụ. Vào thời trung đại, dấu tích văn hoá cũng để lại ở đây khá đậm nét đó là quả chuông đúc vào năm Cảnh Hưng thứ 44 (năm 1783).

Có thể nói rằng Hang động ở tỉnh Hoà Bình không ít, nhiều hang động là di tích của nền văn hoá Hoà Bình, song ở trong hang lại có lưu lại các bài ký, bài thơ trên vách hang - đây là những văn tự thành văn rất hiếm hoi ở hang động Hoà Bình.

Tiếp tục khám phá và tìm hiểu Chùa Hang, ta càng bất ngờ hơn trước sự độc đáo của các ngôi chùa cổ này. Gọi là Chùa Hang song nơi đây gồm có 2 ngôi chùa bằng gỗ nằm trong 2 hang động

Chùa Hang 1: Theo đường lát gạch gần một trăm bậc, ta gặp ngay ngôi chùa bên tay trái, chùa nằm trong một ngách của hang II.

hang3

 Chùa Hang 1

Chùa được xây dựng theo kiểu chữ nhất ( - ), có diện tích khoảng 10m2. Nhìn tổng thể, chùa có cấu trúc bằng gỗ với hệ thống cột cái, cột quân, và ván bưng xung quanh. Chùa có một cửa chính và hai cửa phụ hai bên. Cấu trúc vì kèo theo hình thức quá giang, kẻ suốt, có hai hàng cột cái và hai hàng cột quân, các cột đều tròn và bào trơn. Chân cột kê đá tảng xanh, thượng trong hạ vuông, được giật ba cấp. Bức cốn phía dưới các vì kèo được chạm khắc hình mặt hổ phù ngậm chữ thọ với đường nét khoẻ mạnh, có hai chân đưa ra hai bên cùng với đầu như muốn chống đỡ toàn bộ mái chùa. Dưới bức phù điêu hổ phù có hai bức cốn nhỏ. Bức bên phải được chạm một cây tùng hoá long và có chim trĩ.  Bức bên trái  trạm cây bách hoá long và có con ngựa phi, nét chạm nổi bong kênh rất cầu kỳ. Các kẻ được trạm nổi hình lá lật. Đây là ngôi chùa được dựng từ lâu đời và được tôn tạo vào thời Nguyễn. Trên thượng lương có:" Hoàng triều Khải Định nhâm tuất niên" (Năm Khải Định nhâm tuất 1892).

Chùa Hang 2:

Cũng theo đường đá gần một trăm bậc đến cửa hang Chùa Hang I rẽ phải khoảng 5m là đến hang thứ 3. Trong hang cũng có một ngôi chùa, đây chính là Chùa  Hang 2.

hang4

Chùa Hang 2

Chùa Hang 2 cũng được xây dựng án ngữ trước cửa hang 3. là một ngôi nhà dọc được làm bằng gỗ. Chùa được dựng theo kết cấu kiếm trúc kiểu chữ nhất (- ). Cấu trúc vì kèo theo kiểu quá giang kẻ suốt. Nhìn mặt bằng, chùa có hai gian. Phía trước là phần tiền đường, ở phía trước phần tiền đường có một hương án bằng đá cao 0,93m, rộng 1,20m; dài 0,66m. Án thư được ghép từ 6 tảng đá, 2 tảng hai bên có nấc. Bức trạm đá ở mặt tiền của án thư là bức chạm long cuốn thuỷ, cá chép vượt ngũ môn, quy đội lá sen đi trên sóng nước, mây vờn cuốn lấy đuôi rồng phía trên.

Đằng sau hương án là phần tiền đường, phần tiền đường không bài trí di vật mà để dành cho khách dâng hương. Sau phần tiền đường là đến phần thượng điện. Thượng điện có hệ thống cửa ngăn cách với phần tiền đường, có hệ thống cửa bức bàn, có bậu cửa và hai cửa bên trái, bên phải được đóng đố liền. Hiện tại trên thượng lương có ghi dòng chữ năm trùng tu: " Đại Nam Bảo Đại thập nhị niên tuế thứ Đinh Sửu thập nhị nguyệt, thập nhị nhật, lương thời thụ trụ thượng lương đại cát lượng ". Nghĩa là chùa được tu sửa vào năm Bảo Đại thứ 12, tháng 12, ngày 12 năm Đinh Sửu (1937). Thượng điện chùa Hang 2 được bài trí một khám lớn. Trên khám thờ tượng Long thần - vị thần cai quản vùng đất của phật. Như đã nói ở phần trên, chùa Hang 2 cũng là ngôi chùa được kiến trúc khá công phu. Phần" rốn nhện" được chạm nổi đầu hổ phù miệng ngậm chữ hỷ. Hai bức cốn chạm hai con rồng ở tư thế đầu ngẩng vươn cao. Các cột đỡ mái (cột chốn) có đấu đỡ được khắc nổi các hoa văn hoa lá. Các đầu bẩy chạm lá lật bong kênh cụm mây.

Đến với Hang Chùa, Chùa Hang cảm nhận không khí trong lanh, mát mẻ, thanh tịnh, tâm hồn được trở về với cõi Phật, để lặng tâm nhìn lại cuộc sống, được tìm hiểu thêm về những nét văn hóa tâm linh độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa Mường, được khám phá những dấu tích của nền văn hóa Hòa Bình nổi tiếng trên thế giới, có thể khẳng định rằng đây là một di tích khá độc đáo trong hệ thống di tích của tỉnh Hòa Bình, do vậy ngoài việc bảo vệ, tôn tạo di tích, cần có những phương án phát triển phù hợp nhằm quảng bá và giới thiệu thành sản phẩm độc đáo của du lịch tâm linh./.

                           Nguyễn Thị Hải Ly - Ban Quản lý di tích tỉnh Hòa Bình 

Số điện thoại hữu ích

Địa chỉ phản ánh, kiến nghị quy
định hành chính:
SĐT: 02183.896.212
SĐT: 02183.852.491
Văn phòng UBND tỉnh Hòa Bình
Hot line: 0898.701.005 Sở Văn hóa,
Thể thao và Du lịch.
sovanhoattdlhoabinh@gmail.com

Video hoạt động ngành

Các dịch vụ du lịch

khu diem den du lich copy
dich vu lu hanh
dich vu luu tru
dich vu mua sam
dich vu van chuyen
dich vu an uong
huong dan vien
cham soc suc khoe
BAN LAC copy

LONG HO HB copy

CHUA TIEN LAC THUY copy

logo vi

 banner thu tuc hanh chinh 1

Thống kê truy cập

website counter

Template Settings

Color

For each color, the params below will be given default values
Blue Oranges Red

Body

Background Color
Text Color

Header

Background Color

Spotlight3

Background Color

Spotlight4

Background Color

Spotlight5

Background Color

Footer

Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction