Là người có mặt tại vùng Chợ Bờ từ những năm 70 của thế kỷ trước và chứng kiến trọn vẹn công cuộc di dân khỏi vùng ngập lòng hồ làm nơi tích nước của Nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình trên sông Đà. Tôi biết, từ “lòng hồ” ra đời và được gọi trước khi có hồ. Đó là, để có một nhà máy thuỷ điện thì phải có hồ tích nước phục vụ cho việc phát điện. Nên đồng thời với việc thi công nhà máy thủy điện thì phải giải phóng những vùng dân cư nằm trong cốt ngập của hồ nước tương lai. Khi hoàn thành công trình, thì tên gọi là hồ Hoà Bình chứ không “lòng hồ” nữa.

270921LV14.jpg

Quang cảnh dưới chân Thác Bờ xưa

Xin kể một chuyện liên quan thời kỳ “giải phóng lòng hồ” thuỷ điện Hoà Bình. Đó là chuyện hú vía của một người dân sở tại rình săn lợn lòi. Sau khi theo dõi, người thợ săn dậy sớm vào rình ở một nương sắn gần bản. Dưới ánh trăng suông lại mờ ảo trong làn sương sớm, người thợ săn nghe tiếng hì hụi trong nương sắn trước mặt. Ông bò lại gần và đã thấy mập mờ bóng lợn rừng nhổ sắn, còn tiếng nhổ gốc và đổ rạp của cây sắn thì đã rõ lắm rồi. Chọn vị trí, ông giương súng ngắm bắn con lòi trước mặt. Vừa lúc ông nín thở chuẩn bị siết cò súng thì “con lợn rừng” đứng lên đấm lưng. Người thợ săn rã rời chân tay, không nói, chẳng rằng, ông run rẩy xách súng lầm lũi quay về.

Chuyện thế này. Nhân dân các huyện miền xuôi Thường Tín, Phú Xuyên, Thanh Oai, Chương Mỹ… của tỉnh Hà Sơn Bình lúc bấy giờ được huy động lên phát dọn vùng sẽ ngập lòng hồ thuỷ điện, gọi tắt là đi phát lòng hồ. Thời bao cấp lương thực ở đâu cũng khó khăn. Với bản tính chịu khó, những người dân đi phát dọn lòng hồ sông Đà thường tăng gia trồng sắn, ngô… mang về xuôi đỡ gia đình. Hôm ấy, một người dân đi phát lòng hồ dậy sớm tranh thủ nhổ sắn thái, phơi cho được nắng. Lúc người nhổ sắn mỏi quá đứng lên đấm lưng thì cũng là lúc người thợ săn chuẩn bị siết cò nhả đạn nhằm hạ gục con “lợn lòi”! Người thợ săn giật mình nhận ra và rời tay khỏi cò súng. Đúng là hú vía! Khi ấy, tôi đang là cán bộ Công an huyện Đà Bắc. Một lần tôi gặp người đi săn ấy, hỏi ông từ đó có đi săn nữa không, thì ông nói thật là đã bán ngay khẩu súng từ ngày ấy và không bao giờ dám nghĩ đến việc đi săn bắn nữa!

Trong khuôn khổ bài viết này, tôi muốn nói về khu vực Chợ Bờ. Khu vực Chợ Bờ có thác Bờ, chợ Bờ và phố Bờ. Thời thuộc Pháp, đã hai lần tỉnh Bờ đặt tỉnh lỵ nơi đây (từ 1886 mới có tên tỉnh Hoà Bình). Trước khi nằm dưới hồ nước sâu, nơi đây là huyện lỵ huyện Đà Bắc. Tuy nhiên, phố Bờ nhỏ, gọn chưa đủ tiêu chuẩn của một thị trấn. Chính vì vậy, gọi là phố Bờ nhưng chỉ là một đơn vị hành chính tương đương một xóm thuộc xã Vầy Nưa, mà UBND xã Vầy Nưa đặt ở xóm Vầy, trung tâm xã Vầy Nưa cách đó hàng chục km bên sông phía hạ lưu.

Từ chân dốc Cun thuộc Tp. Hoà Bình, theo quốc lộ 6A cũ qua Bình Thanh (thuộc huyện Kỳ Sơn thời đó) rồi đến Thung Nai khoảng gần 20 km ta gặp sông Đà. Sau hàng chục km qua rừng, núi, sông Đà mở ra không gian trời nước mênh mông. Nhìn ngược phía thượng nguồn, ngay trước mặt, ta gặp hàng chục núi đá, mỏm đá to nhỏ mọc đầy mặt sông. Đó chính là thác Bờ hùng vỹ. Từ Thung Nai qua phà, đi khoảng 2,5 km nữa qua xóm Hang Thần của đồng bào Mường, tới cầu Búng, gặp chợ Bờ và đó cũng là đầu phố Bờ nơi có dân cư sinh sống và các cơ quan huyện Đà Bắc đứng chân.

Có lẽ hàng cây gỗ tếch cổ thụ chạy dọc phố là minh chứng tiêu biểu cho sự có mặt sớm của người Pháp tại nơi này. Hơn nữa, trong cuốn “Tỉnh Mường Hoà Bình” (Hoa Binh Muong Province) của học giả người Pháp Pierre Grossin xuất bản lần đầu bằng tiếng Pháp năm 1926 có đoạn: “Sông Đà chảy từ Chợ Bờ đến Hoà Bình giữa khe hẹp của những dãy núi đá vôi. Suốt bốn mùa thuyền lớn lui tới Chợ Bờ, nơi có một cái chợ rất to, cứ mười ngày họp một phiên. Phía trên đập Bờ (thác Bờ), chỉ có thuyền độc mộc đi lại được. Để có thể đi lại bằng đường thuỷ, năm 1890, ông Morel có ý muốn khơi một con sông đào để đi tránh cái đập mà trước đây công binh đã dùng mìn để khai thông nhưng vô hiệu”. Như thế, nếu người Pháp thực hiện được việc khơi một con sông đào để tránh thác Bờ thì con sông đào ấy sẽ chạy qua phố Bờ.

Mấy năm gần đây, khi tham gia sưu tầm hình ảnh thác Bờ, khu vực Chợ Bờ trước đây, tôi gặp được một số hình ảnh quý giá của thác Bờ, vùng Chợ Bờ từ thời thuộc Pháp (năm 1925) mới hình dung ra khu vực tỉnh lỵ tỉnh Bờ khi ấy đã sầm uất lắm. Từ Việt Trì - ngã ba sông, ngược sông Đà lên đến Chợ Bờ. Do thác Bờ hiểm trở và hung dữ nên tầu lớn không thể vượt qua. Đây có thể chính là một lý do bất khả kháng để người Pháp dừng chân, neo đậu và mở ra tỉnh lỵ nơi này. Hẳn nhiều người còn nhớ, ngay dưới chân thác Bờ là chợ Bờ và có bến Hạ. Điểm gần cuối của phố Bờ phía trên thác Bờ là bến Thượng. Những địa danh (bến Hạ, bến Thượng) này càng cho ta thêm liên tưởng đến vị trí quan trọng của vùng Chợ Bờ khi xưa, nhất là khi nơi đây đã hai lần là tỉnh lỵ của tỉnh Bờ.

Nhưng nay dòng thuận chỉ xuôi nhàn.

Rất tiếc cho tới nay, những sử liệu về tỉnh lỵ tỉnh Bờ mà chúng ta có được còn quá ít. Theo tôi, đây cũng là một nhiệm vụ mà những nhà sử học, nhà nghiên cứu, sưu tầm cần quan tâm làm rõ và hệ thống lại. Chúng ta chịu hy sinh để một vùng rộng lớn ngập chìm dưới hồ nước mênh mông “Vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc”. Nhưng, nhẽ nào, chúng ta lại vô tư để những trầm tích lịch sử, văn hoá quý giá lặn chìm và mất tăm trong chính chúng ta?

Lê Va - Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Hòa Bình

Thông báo

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình



78A17CCC_6E75_46EC_AA63_30248BA-1623624195688.jpeg

Ecolodge final logo
Hoa Binh Tourist Logo

dicvucongtrutuyen

HuePortal BoThuTucHanhChinh

z2615644676645_cb140a8573bb0f9f0f94b7488171d6d7.jpg

PAKN_1_1.jpg

 

 

 

Thống kê truy cập

1876204
Hôm nay
Hôm qua
Tuần này
Tuần trước
Tháng này
Tháng trước
Tất cả:
222
564
1895
17081
4041
12479
1876204

Your IP: 54.144.55.253
2021-12-08 04:55

Thông tin liên hệ

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TỈNH HÒA BÌNH

Số giấy phép: .113/GP-STTTT, cấp ngày: 11/7/2016 của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Hòa Bình

Địa chỉ: Số 5 - Đường An Dương Vương, Phường Phương Lâm, TP Hoà Bình, tỉnh Hoà Bình. - Điện thoại: 02183.852.157

Ghi rõ nguồn Trang thông tin điện tử Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình (http://sovanhoa.hoabinh.gov.vn) khi trích dẫn lại tin từ địa chỉ này.

Vị trí trên Google Maps

Template Settings

Color

For each color, the params below will be given default values
Blue Oranges Red

Body

Background Color
Text Color

Header

Background Color

Spotlight3

Background Color

Spotlight4

Background Color

Spotlight5

Background Color

Footer

Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction