Văn hóa phi vật thể là một trong những giá trị trường tồn với thời gian. Các dân tộc đều có những đặc sắc riêng và người Dao quần chẹt Hòa Bình cũng có những giá trị riêng biệt, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc cần được lưu truyền cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Để hiểu rõ hơn về nguồn gốc và ý nghĩa phong tục tập quán của người Dao quần chẹt Hòa Bình, chúng ta cùng lần lượt tìm hiểu về nguồn gốc và ý nghĩa các lễ Tết của người Dao quần chẹt, đặc biệt là tết Nhảy.

  ndqc1.jpg

Lễ vật được đặt trên bàn thờ Bàn Vương nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên của người Dao (ảnh minh họa)

Đã có rất nhiều truyền thuyết kể về nguồn gốc và ý nghĩa của tết Nhảy người Dao quần chẹt nói chung và người Dao quần chẹt Hòa Bình nói riêng. Theo cuốn gia phả “Quỷ Khoai Tần” đã kể về cuộc vượt Đại Dương của hai dòng họ Đặng và họ Triệu từ Trung Quốc vượt Biển Đông sang Việt Nam tìm đất sinh cư lập nghiệp. Khi đến giữa Biển trời mưa to, bão lớn thuyền bị lật, người già, người trẻ bị sóng nhấn chìm chết hết, trước cảnh tượng đó ông Tặng Sị và ông Piền Ụi đã thay mặt 12 dòng họ Dao cầu khấn xin Trời đất, Long Vương, Bàn Vương cứu giúp những người Dao hiền lành mà khốn khổ thoát ra khỏi cơn hoạn nạn… hai ông đã hứa và thề nguyền nếu người Dao vào được đất liền thì tất cả 12 dòng họ Dao sẽ lập bàn thờ và thực hiện Tết Nhảy để cảm tạ ơn cứu mạng của các vị thần. Tổ chức tết Nhảy là để thực hiện lời nguyền của người Dao với các vị thần linh, do đó con cháu 12 dòng họ Dao trong cả nước nói chung, người Dao quần chẹt Hòa Bình nói riêng phải thực hiện làm tết Nhảy vài ba lần trong một đời người để bày tỏ lòng biết ơn và tạ ơn trời đất, Long Vương, Bàn Vương, thánh thần, tổ tiên của người Dao đã cứu giúp và che trở cho họ tai qua, nạn khỏi. Bên cạnh đó, tết Nhảy của Người Dao quần chẹt còn cúng cả các thần Thổ Trạch, Táo Quân, thần mưa, thần gió, cầu cho mưa thuận gió hòa, cầu lành, cầu phúc, cầu may…

Tết Nhảy còn có ý nghĩa răn dạy đời đời con cháu người Dao nối tiếp và ghi nhớ con đường gian nan, bi tráng mà tự hào với ý chí, bản lĩnh kiên cường, khôn khéo ứng phó với mọi hoàn cảnh của tổ tiên và khẳng định sự trường tồn với thời gian của một cộng đồng người Dao luôn chịu thương, chịu khó, sống đoàn kết, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau. Tết Nhảy đã trở thành một nét văn hóa đặc sắc không thể thiếu trong cộng đồng người Dao quần chẹt, đàn ông người Dao quần chẹt từ khi trưởng thành cứ sau 12 năm lại tổ chức một lần tết Nhảy, mỗi đời người bình thường phải tổ chức ít nhất 2 lần tết Nhảy. Những người sống thọ trăm tuổi, gia đình khá giả có điều kiện thì tổ chức nhiều tết Nhảy hơn.

Người Dao quần chẹt Hòa Bình tổ chức tết Nhảy thường thực hiện liên tục ba kỳ trong ba năm, năm thứ nhất tổ chức một ngày - một đêm, năm thứ hai tổ chức hai ngày – hai đêm, năm thứ ba là tết chính nên phải tổ chức trong ba ngày – ba đêm. Tết Nhảy có ba phần chính đó là tết nguyên đán sớm, tết Nhảy và nghi thức cầu mùa. Người Dao tổ chức ăn tết nguyên đán sớm trước tết Nguyên Đán một tháng để chúc mừng, khao đãi các thầy và cảm ơn những người đến giúp đỡ thực hiện tết Nhảy. Họ rất chú trọng khi đặt các mâm cỗ để cúng thờ, thường thì phải chuẩn bị 5 mâm cỗ cúng, mâm thứ nhất cúng Tổ phụ gia đình, mâm thứ hai cúng Tổ phụ của Thầy cúng, mâm thứ ba cúng ông bà từ đời thứ 9 trở xuống, mâm thứ tư cúng cha mẹ đã mất, mâm thứ năm cúng ở bàn thờ gốc. Mỗi mâm có một thầy cúng riêng hành lễ, các thầy phải mặc lễ phục và thực hành nhiều nghi thức. Gia chủ thuật lại lịch sử của gia đình và kể tên những tết Nhảy mà gia đình đã thực hiện trước đây cho Thầy Cả (Cha Thánh Sư) nghe và khấn mời Tổ Sư, cụ kỵ, ông bà, cha mẹ của gia chủ lên chứng giám lòng thành kính của con cháu với tổ tiên tiền tổ.

Sau lễ mời của gia chủ, khách được sắp xếp theo thứ bậc 4 nhóm: thứ nhất theo nhóm Thày Cúng; thứ hai theo nhóm tuổi tác; thứ ba theo nhóm tôn giáo; thứ tư theo nhóm dòng họ, huyết thống. Mọi người ngồi vào mâm đều nâng đũa lên chúc đầu đũa vào chén rượu để thể hiện lòng tri ân những lực lượng siêu nhiên đã hỗ trợ tinh thần và khẳng định nhờ sự nỗ lực cố gắng lao động sản xuất, sáng tạo của bản thân mà toàn thể gia đình được bình an, hạnh phúc, cơm no, áo ấm. Thầy Cả - chủ lễ thuật lại tỷ mỉ lịch sử của gia đình và nguồn gốc của tết Nhảy đã thực hiện được ít nhất từ 100 năm về trước; trình bày các nội dung, hình thức, không gian, thời gian, thành phần tham gia thực hiện tết Nhảy. Thầy Chính làm nhiệm vụ của mình nhìn lên bàn Thờ Tổ mà mời Tam Thanh – Tứ Đế, tổ tiên nội – ngoại, ông Lồ Tặng và ông Lồ Piền, tổ sư dẫn đường, chỉ lối lên chứng giám và hiển linh phúc phần cho con cháu đời đời ấm no, hạnh phúc. Chủ nhà rót rượu mời các Thầy chính mỗi người một chén rượu, mời Thầy “Gác Đường” kiểm soát mọi sinh linh từ ngoài vào không gian hành lễ một chén rượu nhờ mở đường, chỉ lối. Song gia chủ lại mời các Thầy nhạc mỗi người một chén rượu mong chờ dàn nhạc tấu thật hay và múa thật dẻo. Thầy Chính lại thay mặt gia chủ đọc lời xin được phù hộ cho các thành viên hành lễ hoàn thành chức phận của mình theo quy trình: Dâng tiền giấy đốt mong thánh thần giúp cho; mời các chư vị an tọa; phù phép cho binh khí có sức mạnh; thầy thay mặt cõi âm có khí có hồn; mong phù hộ cho các thầy phù lễ có sức mạnh; nhốt vía vào trống kèn, làm cho trống kèn có đủ sức mạnh… Bữa tiệc thiết đãi khách cũng vừa là chào mừng Tết Nguyên Đán vừa là mở đầu Tết Nhảy.

 ndqc2.jpg

Nghi thức múa ngoài trời trong Tết Nhảy (ảnh minh họa)

Vì vậy, tết Nhảy là sự phản ánh, tái tạo lại một giai đoạn lịch sử của người Dao quần chẹt nói riêng và 12 dòng họ Dao nói chung, tết Nhảy chủ yếu là các tổ khúc nhảy – múa chiếm hầu hết cả không gian và thời gian. Có thể nói đây là phần hấp dẫn, sôi động, thu hút nhiều người tham gia nhất và cũng là phần tốn nhiều công sức nhất bởi vì nó diễn ra liên tục hết lớp này đến lớp khác trong suốt ba ngày ba đêm. Tổ khúc múa lớn của tết Nhảy gồm múa chạy rùa một; múa chạy rùa hai; múa chạy rùa ba. Xen kẽ vào các tổ khúc là những động tác nhảy múa mang tính hành động như múa lễ, múa lạy, múa đón binh khí - binh tráng, múa tiến binh khí - binh tráng, múa bói quẻ và các lớp yểm bùa phép thuật. Các tổ khúc múa có sự liên kết với nhau về ngôn ngữ, quy phạm, bố cục, quay đi quay lại nhiều lần một cách ngẫu hứng như múa văn, múa võ, múa chạy rùa, múa chạy binh tráng, múa chiến đấu…Chính sự đan xen, kết cấu liên tục của các tổ khúc đã tạo nên những xung đột đầy kịch tính làm cho tết Nhảy được biểu hiện vừa chân thật, vừa linh thiêng thông qua động tác múa dư hứng, hành động và kịch câm. Trong nghi thức thực hiện tết Nhảy, người Dao quần chẹt ở Đà Bắc – Hòa Bình đã cúng các vị thánh thần có liên quan đến sự hưng thịnh của dòng họ và xóm làng. Cho nên để thực hiện tết Nhảy, gia chủ phải chuẩn bị đầy đủ các lễ vật dâng cúng với sự trợ giúp của các Thầy cúng, cha Thánh sư, các thành viên trong gia đình, dòng họ, xóm làng.

Ngày nay, trong thời đại công nghệ 4.0, xã hội đã hiện đại và tân tiến, các nghi lễ, nghi thức của Người Dao quần chẹt cũng đã có nhiều cải tiến để phù hợp với thời đại nhưng vẫn giữ nguyên vẹn cái gốc giá trị đặc sắc của tết Nhảy người Dao quần chẹt Hòa Bình.

Triệu Thị Lệ Thủy

Thông báo

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình



25dichvutjietyeu.jpg

2

78A17CCC_6E75_46EC_AA63_30248BA-1623624195688.jpeg

congdulichthongminh21.jpg
Ecolodge final logo
Hoa Binh Tourist Logo

dicvucongtrutuyen

HuePortal BoThuTucHanhChinh

z2615644676645_cb140a8573bb0f9f0f94b7488171d6d7.jpg

PAKN_1_1.jpg
web cert cds

 

 

 

Thống kê truy cập

2063755
Hôm nay
Hôm qua
Tuần này
Tuần trước
Tháng này
Tháng trước
Tất cả:
579
1116
2464
202193
579
30346
2063755

Your IP: 18.232.31.206
2023-02-01 13:17

Thông tin liên hệ

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TỈNH HÒA BÌNH

Số giấy phép: .113/GP-STTTT, cấp ngày: 11/7/2016 của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Hòa Bình

Địa chỉ: Số 5 - Đường An Dương Vương, Phường Phương Lâm, TP Hoà Bình, tỉnh Hoà Bình. - Điện thoại: 02183.852.157

Ghi rõ nguồn Trang thông tin điện tử Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình (http://sovanhoa.hoabinh.gov.vn) khi trích dẫn lại tin từ địa chỉ này.

Vị trí trên Google Maps

Template Settings

Color

For each color, the params below will be given default values
Blue Oranges Red

Body

Background Color
Text Color

Header

Background Color

Spotlight3

Background Color

Spotlight4

Background Color

Spotlight5

Background Color

Footer

Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction