Phần 4: Ngọc Lâu – một căn cứ quan trọng thời trung đại

Theo nhà giáo Quách Nam Tấn, hậu duệ đời thứ 13 của cụ Quách Phúc Thiêm thì khi trở lại quê hương, ông Quách Phúc Thiêm mang hết trách nhiệm, uy tín và cả uy thế của mình lập lại trật tự và xây dựng vùng mường Khụ. Ông cho chỉnh sửa những chỗ không còn phù hợp của luật lệ do quan Khướng đặt ra và bổ sung những điều mới cho con dân vùng này như: họ Quách mường này không ăn thịt chó, anh em trong dòng họ không được tranh giành, cãi đánh nhau, dân trong mường phải đoàn kết tương thân tương ái, anh em có huyết thống không được yêu nhau, lấy nhau, ... mọi việc trong mường đều do nhà Lang giải quyết…

Cùng với việc củng cố, mở mang Ngọc Lâu trở lên trù phú, ông Quách Phúc Thiêm và các đời kế tiếp còn xây dựng nơi đây trở thành một trong ba căn cứ quan trọng của Vua Lê Duy Mật để chống lại chúa Trịnh Giang (1738-1740). Những địa danh vẫn còn lưu tên trong dân đến ngày nay như Rào Giặc, Cửa Ải, vv.. là những công trình quân sự vùng Mường Khụ thời ấy. 

Các thế hệ nhà lang họ Quách ở Ngọc Lâu đều có người được các triều vua, chúa phong phẩm tước ghi nhận công trạng và giao quản lý đất đai cũng như dân mường. Năm Gia Long nguyên niên (1802), ông Quách Văn Nhưng được phong Quách tướng công và ông đã làm đơn xin chiêu mộ nhân dân, mở mang đất mường Khụ. Năm Minh Mệnh thứ 18 (1838), ông Quách Văn Nhưng được Quan Khâm sai Ninh Bình Tại Quang Cự cấp bằng nhung Y bản chức nguyên hàm sung chức Cai tổng Lạc Thành. Năm Tự Đức thứ 3 (1850), do tuổi cao, già yếu, ông Quách Văn Nhưng không đi xa được, nên ủy quyền cho con thứ Quách Văn Hiệp đi tỉnh, đi phủ làm thay các việc trong tổng. 

Một người con khác của ông Quách Văn Nhưng là Quách Văn Hạt cũng nối gót tiền nhân, thừa dòng dõi trước mà theo nghiệp binh nhung. Năm Gia Long thứ 7 (1809), ông được sắc gia phong chức Phòng Ngự Đồng Trị. Năm Minh Mệnh thứ 14 (1834), ông lại được Quan Tổng đốc Ninh Bình Tại Quang Cự chiểu công trạng quan võ hạng ưu thưởng y nguyên hàm hơn Quận công một bậc. Đến đời thứ 7, ông Quách Phúc Biền do có công phò vua giúp nước nên dòng họ nơi đây lại được cải chữ đệm từ Phúc thành chữ Công nên ông Quách Phúc Biền thành Quách Công Biền.

Ông Quách Công Biền có bảy người con trai. Lo sau này các con tranh giành đất đai, của cải, nên năm 1759, ông lập chúc thư phân chia từng vùng đất, từng khu vực trên, dưới, trong, ngoài cho từng người. (Lúc bấy giờ Ngọc Lâu bao gồm chung cả Ngọc sơn, Ngọc Lâu, Tự do ngày nay). Trong đó, ông Quách Công Khoát là con cả cai quản chung ở làng Chiềng và cùng cha có trách nhiệm đối ngoại với huyện,tỉnh …; ông Quách Công Thống (con thứ hai) cùng ông Quách Công Quản (con thứ tư) cai quản Giáp Nội (7 làng Rộc (Mộc), Kháy (Khái), Mu (Mac), Sát (Thát), Khướng (Sướng), Mòn (Ót), Bìa (Cối Cáo); ông Quách Công Để (con thứ ba) và ông Quách Công Long (con thứ sáu) cai quản Giáp Hạ (5 làng là Thê (Xê), Rỳ, Đầm, Băng, Đàn (Đèn); ông Quách Công Cảm (con thứ năm) và ông Quách Công Danh (con thứ bảy) cai quản Giáp Thượng 5 làng gọi chung là Chiềng Dục gồm: Bói, Báng, Điện, Cha, Ngổ. Do ông Khoát ở nhà "Cun" cùng cha nhưng lại không có con trai, nên ông đưa con trai của em thứ hai là Quách Công Nhưng về ở làng Chiềng trông coi từ đường. 

Quay trở lại từ ông Quách Công Nhưng ở làng Chiềng, sinh ra ông Quách Công Hạt. Ông Quách Công Hạt sinh được ba con trai, thứ tự là Quách Công Quang ở làng Chiềng, Quách Công Hinh bị giặc cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc bắt đem đi biệt tích và Quách Công Hiệp. Sau ông Hiệp đưa người Mường Khụ đi mở đất Trại ở Lân Ru - Thanh Hoá.

Những biến cố của lịch sử dẫn đến bể dâu của các vương triều đã ảnh hưởng rất lớn và trực tiếp đến các dòng lang xứ Mường, trong đó có họ Quách ở Ngọc Lâu. Từ chỗ làm chủ một vùng núi trù phú và xây dựng thành công một trong những căn cứ quan trọng của nhà Lê, dòng họ Quách Mường Khụ lại phải li hương. Từ đó, những ghi chép về gia tộc thất lạc, mất mát ... Như vậy từ cụ Quách Phúc Thiêm – Quách Phúc Thiện – Quách Phúc Thọ - Quách Phúc Gia – Quách Phúc Bản – Quách Công Biền là liên tục các đời. Tuy nhiên, dòng họ Quách gốc ở Ngọc Lâu không giữ được văn tự chi tiết các đời, nhất là các vị có chức sắc trong giai đoạn dài này. Tại Ngọc Lâu xưa, nay là ba xã Ngọc Sơn, Ngọc Lâu, Tự Do của huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình hiện chỉ còn một chi họ Quách ở xóm Rộc, xã Ngọc Sơn do ông Quách Ngọc Long, sinh 1954 làm chi trưởng đại diện.

Rất trân quý khi chi họ Quách di cư vào vùng thượng du Thanh Hoá là còn giữ được gia phả và tờ chúc thư của ông Quách Công Biền ghi chép những di biến của chi họ mình qua các thời đại, năm tháng khá cụ thể và chi tiết. Từ đó, con cháu họ Quách Mường Khụ sau này cũng như những người nghiên cứu mới có tư liệu để mà khớp nối dòng họ và “dò dẫm” lịch sử trung đại xứ Mường (cả Hòa Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An …).

Đến đây, chúng ta có thể lý giải được phần nào những trầm tích lịch sử ở Ngọc Lâu. Không ít thắc mắc trước đây, nay dần sáng tỏ. Ví như, tại sao trên vùng cao của Lạc Sơn ngày nay lại có những bưa bãi rộng lớn như vậy; đình Băng nay được xếp hạng di tích văn hóa cấp tỉnh, nhưng chỉ ước đoán có muộn nhất cũng từ cuối thế kỷ XVIII, chứ không rõ đình có từ thời cụ Quách Phúc Thiêm; các địa danh Rào Giặc, Cửa Ải, Đống Tràng, Bia mộ Thượng tướng quân, Tả Đô đốc, Cẩm Y Vệ, Vịnh Lục Hầu Quách Phúc Thiêm còn đó … chẳng phải là những tư liệu quý để chúng ta tìm hiểu hay sao? Mong rằng, không chỉ đình Băng mà cần thêm các di tích khác nữa ở nơi đây được ngành Văn hóa xác minh, nghiên cứu và xếp hạng di tích lịch sử thời trung đại của xứ Mường.

Thông báo

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình



25dichvutjietyeu.jpg

2

78A17CCC_6E75_46EC_AA63_30248BA-1623624195688.jpeg

congdulichthongminh21.jpg
Ecolodge final logo
Hoa Binh Tourist Logo

dicvucongtrutuyen

HuePortal BoThuTucHanhChinh

z2615644676645_cb140a8573bb0f9f0f94b7488171d6d7.jpg

PAKN_1_1.jpg
web cert cds

 

 

 

Thống kê truy cập

2064874
Hôm nay
Hôm qua
Tuần này
Tuần trước
Tháng này
Tháng trước
Tất cả:
664
1034
3583
202193
1698
30346
2064874

Your IP: 3.222.251.91
2023-02-02 13:14

Thông tin liên hệ

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TỈNH HÒA BÌNH

Số giấy phép: .113/GP-STTTT, cấp ngày: 11/7/2016 của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Hòa Bình

Địa chỉ: Số 5 - Đường An Dương Vương, Phường Phương Lâm, TP Hoà Bình, tỉnh Hoà Bình. - Điện thoại: 02183.852.157

Ghi rõ nguồn Trang thông tin điện tử Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình (http://sovanhoa.hoabinh.gov.vn) khi trích dẫn lại tin từ địa chỉ này.

Vị trí trên Google Maps

Template Settings

Color

For each color, the params below will be given default values
Blue Oranges Red

Body

Background Color
Text Color

Header

Background Color

Spotlight3

Background Color

Spotlight4

Background Color

Spotlight5

Background Color

Footer

Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction