Năm 1926, Madeleine Colani- nhà khảo cổ học người Pháp đã phát hiện và đặt tên cho nền văn hoá này khi bà cùng một số nhà Khảo cổ học của trường Viễn Đông Bác Cổ, đi khảo sát các hang động trong các sơn khối đá vôi tỉnh Hòa Bình. Qua quá trình khảo sát, thám sát, khai quật, nghiên cứu, các nhà khoa học đã tìm ra trong nhiều hang động của các sơn khối đá vôi Hoà Bình một nền văn hoá phát triển trong giai đoạn từ hậu kỳ đá cũ cho tới sơ kỳ đá mới. Đến năm 1932, thuật ngữ "Văn hoá Hoà Bình" được thông qua một cách khoa học và thuyết phục tại Hội nghị Tiền sử Viễn Đông họp ở Hà Nội, đã được các nhà khảo cổ thế giới công nhận.

 “Văn hoá Hoà Bình” có phân bố trải rộng trên khắp địa vực vùng Đông Nam Á và Nam Trung Quốc. Tại Việt Nam, hiện nay các nhà khảo cổ học vẫn tiếp tục phát hiện và khai quật với nhiều di tích “Văn hoá Hòa Bình” ở các tỉnh miền núi phía Bắc và Bắc Trung bộ, nâng tổng số di tích “Văn hoá Hoà Bình” lên hơn 150 địa điểm, nhưng phân bố không đều, tập trung nhiều nhất tại tỉnh Hoà Bình (87 điểm) tiếp đến là Thanh Hoá và rải rác ở các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Hà Giang, Ninh Bình, Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị và Hà Nội. 

Trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, các di tích “Văn hóa Hòa Bình” có mặt ở hầu khắp các huyện, thành phố. Dựa vào kết quả khai quật và nghiên cứu cho thấy các di tích “Văn hóa Hòa Bình” tại tỉnh Hòa Bình đều mang các đặc điểm nổi bật của nền “Văn hóa Hòa Bình” ở Đông Nam Á:

- Về đặc trưng cư trú, các di tích chủ yếu nằm trong các hang động và mái đá cao ráo, phân bố thành từng cụm trong các thung lũng hẹp, mỗi cụm có từ 05 đến 07 di tích và có diện tích từ 50m đến 150m, độ cao trung bình so với mặt ruộng từ 10m đến 20m. Huyện Tân Lạc có cụm: Hang Muối, Mái đá Triềng Xến I, Mái đá Triềng Xến I, Hang Triềng Xến II; Huyện Lương Sơn có cụm: Hang Tằm, Hang Rổng Tằm, Hang Trâu, Hang Chổ. Huyện Lạc Sơn có cụm: Hang Xóm Trại, Mái đá Làng Vành, Hang Dúng…Các địa điểm cư trú được chọn lựa luôn nằm trong vùng có hệ sinh thái phổ tạp thuận lợi cho việc săn bắt và hái lượm. Đặc biệt là rất sẵn nguyên liệu cuội để chế tác công cụ lấy từ các sông suối chảy qua lòng thung lũng. Hướng của hang động thường là hướng Đông - Nam, Tây - Bắc đối với vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm của vùng núi thượng du. Đây là hướng lý tưởng để tránh gió mùa Đông Bắc, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông, đảm bảo đủ nhiệt độ và ánh sáng trực tiếp ban ngày.

- Về di vật, di vật chiếm đa số của thời kỳ “Văn hóa Hòa Bình” tại tỉnh Hòa Bình là các dụng cụ bằng đá cuội ghè đẽo tương đối thô sơ một mặt, hoặc chỉ phần lưỡi. Đến thời kỳ cuối các hiện vật đã được sử dụng đến kỹ thuật mài: mài lưỡi, mài một mặt, mài toàn thân. Bộ sưu tập công cụ đá “Văn hóa Hòa Bình” rất phong phú và đa dạng về loại hình như công cụ hình đĩa, công cụ 1/4 viên cuội, công cụ hình hạnh nhân, nạo lưỡi dài, nạo lưỡi ngắn, rìu dài, rìu ngắn, bôn, rìu mài lưỡi… Ngoài công cụ đá, người Hoà Bình đã biết chế tác và sử dụng một số công cụ bằng xương, sừng và vỏ trai như: rìu xương, đục xương, mũi nhọn và nạo vỏ trai làm đồ trang sức như vòng cổ, vòng tay, hoa tai từ đá, vỏ sò, vỏ ốc; làm đồ gốm thô bằng khuôn đan hay nặn tay. Qua tàn tích thức ăn (vỏ ốc suối, xương răng động vật, hạt lúa cháy…) và các bào tử phấn hoa thu được khẳng định họ đã biết sơ khai làm nông nghiệp từ thuần dưỡng cây lúa và một số loại cây họ đậu, họ bầu, bí. 

- Về nghệ thuật, biết vẽ lên công cụ, trên vách hang (tiêu biểu là bức Bích họa trên vách hang Đồng Nội). 

- Về mộ táng, cư dân “Văn hóa Hòa Bình” chôn người chết ngay nơi cư trú theo tư thế nằm co bó gối, trong mộ rắc thổ hoàng và táng theo công cụ lao động. Tại di tích Mái đá Đú Sáng, xã Đú Sáng, huyện Kim Bôi; di tích Hang xóm Trại, xã Tân Lập, huyện Lạc Sơn và Hang Chổ, xã Cao Răm, huyện Lương Sơn… dấu tích mộ gần bếp lửa được tìm thấy rất rõ.

Trong số các di tích “Văn hóa Hòa Bình” tại tỉnh Hòa Bình, hang xóm Trại được đánh giá là di tích có vai trò quan trọng bậc nhất, không chỉ trong tỉnh Hòa Bình mà còn đối với cả Việt Nam và Đông Nam Á. Từ khi phát hiện (năm 1985) cho tới nay đã có tới 09 cuộc điều tra, thám sát, khai quật tại di tích. Gần nhất là cuộc khai quật diễn ra từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2022, do Bảo tàng tỉnh Hòa Bình phối hợp với Viện Khảo cổ; Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á thực hiện. Kết  quả tổng hợp sau nhiều lần khai quật đã phát hiện khối tư liệu khổng lồ bao gồm vỏ nhuyễn thể, xương răng thú, di cốt người, gốm thô và đặt biệt là di vật đá lên đến hàng vạn hiện vật. Sự cân đối về mặt hình thái, sự có mặt và kết hợp các hình thức kỹ thuật chế tác công cụ tinh xảo từ tổng hoà các thủ pháp chẻ, bổ, đập, bẻ, ghè - đẽo, mài - cưa đã khiến nhiều học giả trong và ngoài nước ngày càng quan tâm đến hang xóm Trại và đánh giá sưu tập đá nơi đây là tiêu biểu cho "Văn hóa Hòa Bình" ở Việt Nam và Đông Nam Á, di tích trở thành địa điểm "Văn hóa Hòa Bình" thu hút nhiều nhất khách tham quan cũng như đông đảo các nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế đến nghiên cứu.




Khai quật tại di chỉ Hang Xóm Trại năm 2022

  Thực trạng về công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản “Văn hóa Hòa Bình” trên địa bàn tỉnh Hòa Bình

Từ năm 1991 trở về trước, trên địa bàn tỉnh Hòa Bình chỉ có một di tích khảo cổ “Văn hóa Hòa Bình” được xếp hạng cấp Quốc gia đó là di tích Động Tiên, xã Phú Lão, huyện Lạc Thủy do Bảo tàng Hà Sơn Bình lập hồ sơ xếp hạng năm 1989. 

Sau khi tái lập tỉnh Hòa Bình, từ năm 1995, Bảo tàng tỉnh Hòa Bình đã tiến hành tổng kiểm kê di tích trong toàn tỉnh. Trong quá trình kiểm kê đã phát hiện ra sự thay đổi trong số lượng các địa điểm "Văn hóa Hòa Bình". Một số di tích đã mất, không tìm thấy, một số di tích nằm trong vùng đất quốc phòng. Cho đến nay có tổng số là 87 địa điểm di tích "Văn hóa Hòa Bình" được phân bố ở các huyện, thành phố như sau: Kim Bôi 21 di tích; Lương Sơn 13 di tích; Lạc Thủy 13 di tích; Lạc Sơn 11 di tích; Yên Thủy 09 di tích; Tân Lạc 10 di tích; Đà Bắc 04 di tích; Mai Châu 04 di tích và thành phố Hòa Bình 02 di tích.                                      

Theo thống kê, đến nay mới chỉ có 06/10 di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia được tu bổ tôn tạo, do nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa còn hạn hẹp nên các hạng mục tu bổ, tôn tạo mới chỉ dừng ở việc xây tường rào bảo vệ, dựng bảng chỉ dẫn di tích… Chỉ có di tích Hang xóm Trại, xã Tân Lập, huyện Lạc Sơn đã được đầu tư tương đối khoa học chuyên sâu như: dựng bia giới thiệu về di tích, làm bậc lên xuống di tích, tái tạo cảnh sinh hoạt của người tiền sử trong hang, dựng lại mô hình bếp lửa, khai quật làm xuất lộ tầng văn hóa trong hang, giữ nguyên mặt bằng sinh hoạt có tầng văn hóa trên bề mặt của hang, làm hàng rào bảo vệ hang. Các di tích còn lại hiện trạng vẫn là hang động nguyên sơ với nền hang được đào thám sát.

Qua quá trình điều tra, thám sát, khai quật các nhà khoa học đã thu được số lượng hiện vật tương đối lớn về nền “Văn hóa Hòa Bình” tại tỉnh Hòa Bình. Những hiện vật này hiện được lưu giữ bảo quản tại nhiều nơi như: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Viện Khảo cổ học, Bảo tàng trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn, Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á, Bảo tàng tỉnh Hòa Bình và một số Bảo tàng tư nhân, Nhà sưu tập tư nhân. 

Tại Bảo tàng tỉnh Hòa Bình hiện nay đang lưu giữ gần 10 nghìn hiện vật “Văn hóa Hòa Bình” (chưa tính số lượng khai quật năm 2022 tại 02 di chỉ hang xóm Trại và Mái đá Làng Vành, huyện Lạc Sơn). Số hiện vật này được các đơn vị trong nước thám sát, khai quật từ năm 1960 trở lại đây. Còn số hiện vật do nhà nữ khảo cổ học Madenlein Colani cùng đồng nghiệp thám sát, khai quật được hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia và tại Pháp.

Từ khi tái lập tỉnh Hòa Bình (1991) tới nay, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo Bảo tàng tỉnh Hòa Bình thường xuyên tổ chức trưng bày để giới thiệu về nền “Văn hóa Hòa Bình” tới đông đảo công chúng. Ngoài trưng bày tại trụ sở bảo tàng, Bảo tàng tỉnh Hòa Bình còn tiến hành trưng bày lưu động tại các tỉnh bạn như Hà Nội, Thái Nguyên, Hưng Yên. Trong tỉnh, Bảo tàng tỉnh Hòa Bình đã tiến hành trưng bày lưu động đến trung tâm các huyện, trung tâm các xã. Qua các cuộc trưng bày, giá trị, vai trò, ý nghĩa của nền “Văn hóa Hòa Bình” đã được giới thiệu đến đông đảo công chúng, các nhà nghiên cứu và đặc biệt là đến các em học sinh, sinh viên. Các cuộc trưng bày của Bảo tàng tỉnh hòa Bình đã góp phần không nhỏ trong việc tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu về nền “Văn hóa Hòa Bình”, nâng cao nhận thức của cộng đồng về nền “Văn hóa Hòa Bình”, bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị của nền “Văn hóa Hòa Bình”.

Kể từ khi giới khảo cổ học thế giới vinh danh “Văn hóa Hòa Bình” cách đây 90 năm đến nay, ngành khảo cổ học Việt Nam đã đạt được rất nhiều thành tựu trong việc nghiên cứu nền văn hóa này. Khẳng định “Văn hóa Hòa Bình” là văn hóa khảo cổ rất tiêu biểu và có vị trí quan trọng trong thời đại đồ đá ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Ý nghĩa và tầm quan trọng của sự xuất hiện nền “Văn hóa Hòa Bình” tại tỉnh Hòa Bình không chỉ là một minh chứng khẳng định tỉnh Hòa Bình là một trong những chiếc nôi của loài người. “Văn hóa hòa Bình” tại tỉnh Hòa Bình đã cung cấp cho các nhà khảo cổ, các nhà khoa học, các nhà nhân chủng học... trong nước và quốc tế những cứ liệu khoa học về quá trình chuyển hóa từ người tiền sử tiến lên người hiện đại, về phương thức kiếm sống và canh tác, về tổ chức xã hội. Chính vì vậy các di tích, di vật thuộc nền “Văn hóa Hoà Bình” là tài sản vô cùng quý báu; đóng góp cho nền khoa học nước nhà cũng như thế giới những tư liệu khoa học quan trọng làm rõ thêm bức tranh tiền sơ sử tại ở Việt Nam. Để thực hiện có hiệu quả việc bảo tồn và phát huy các giá trị của nền “Văn hóa Hòa Bình” tại tỉnh Hòa Bình, tôi đề xuất một số giải pháp chủ yếu như sau:

Thứ nhất: Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền và các cơ quan liên quan trong việc thực hiện nhiệm vụ khoa học về văn hoá, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá đặc sắc của tỉnh nói chung về di sản "Văn hóa Hòa Bình" nói riêng. 

Thứ hai:Thường xuyên tuyên truyền, quảng bá về “Văn hóa Hòa Bình” đến công chúng cả nước và quốc tế giúp cho công chúng hiểu, cùng tôn vinh những giá trị văn hóa khảo cổ đặc sắc về một nền văn hóa thời đồ đá nổi tiếng thế giới trên quê hương Hòa Bình; Đồng thời góp phần khơi dậy lòng tự hào tự hào, tự tôn dân tộc từ đó định hướng, đưa tỉnh nhà phát triển, hội nhập tốt hơn trong tương lai.

Thứ ba: Tăng cuờng hợp tác với các tổ chức trong nước, quốc tế khuyến khích tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân nghiên cứu về nền “Văn hóa Hòa Bình”.

Thứ tư: Tiến hành điều tra khảo sát, thống kê lại các di tích Khảo cổ học “Văn hóa Hòa Bình” có đủ điều kiện, tiêu chí, phục vụ công tác nghiên cứu, xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng di tích các cấp. Trong đó, lựa chọn một số di tích tiêu biểu nhất lập hồ sơ đề nghị Thủ tướng chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.

                                                                                          Bùi Thị Niềm 

                                                                                  Giám đốc sở VHTT&DL     

Thông báo

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình


Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thực hiện nghị quyết số 128 của chính phủ trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch


Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tỉnh hoà bình



25dichvutjietyeu.jpg

2

78A17CCC_6E75_46EC_AA63_30248BA-1623624195688.jpeg

congdulichthongminh21.jpg
Ecolodge final logo
Hoa Binh Tourist Logo

dicvucongtrutuyen

HuePortal BoThuTucHanhChinh

z2615644676645_cb140a8573bb0f9f0f94b7488171d6d7.jpg

PAKN_1_1.jpg
web cert cds

 

 

 

Thống kê truy cập

2063758
Hôm nay
Hôm qua
Tuần này
Tuần trước
Tháng này
Tháng trước
Tất cả:
582
1116
2467
202193
582
30346
2063758

Your IP: 18.232.31.206
2023-02-01 13:19

Thông tin liên hệ

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TỈNH HÒA BÌNH

Số giấy phép: .113/GP-STTTT, cấp ngày: 11/7/2016 của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Hòa Bình

Địa chỉ: Số 5 - Đường An Dương Vương, Phường Phương Lâm, TP Hoà Bình, tỉnh Hoà Bình. - Điện thoại: 02183.852.157

Ghi rõ nguồn Trang thông tin điện tử Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình (http://sovanhoa.hoabinh.gov.vn) khi trích dẫn lại tin từ địa chỉ này.

Vị trí trên Google Maps

Template Settings

Color

For each color, the params below will be given default values
Blue Oranges Red

Body

Background Color
Text Color

Header

Background Color

Spotlight3

Background Color

Spotlight4

Background Color

Spotlight5

Background Color

Footer

Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction